Strona główna
Przewodnik
Ptaki Słowińskiego Parku Narodowego – przewodnik po gatunkach

Ptaki Słowińskiego Parku Narodowego – przewodnik po gatunkach

Ptak na wydmach przy jeziorze

Słowiński Park Narodowy należy do najważniejszych obszarów ornitologicznych w Polsce. Na jego terenie i w otulinie stwierdzono ponad 270 gatunków ptaków, a mozaika jezior, torfowisk, wydm, lasów i wybrzeża sprawia, że park jest zarówno miejscem lęgów, jak i ważnym przystankiem na europejskich trasach migracji.

Dlaczego park ma tak duże znaczenie dla ptaków?

Park leży między Łebą a Rowami, w obrębie wybrzeża Bałtyku, Niziny Gardeńsko-Łebskiej i Mierzei Łebskiej. Znajdują się tu między innymi jeziora Łebsko i Gardno, rozległe torfowiska, podmokłe łąki, bory oraz ruchome wydmy. Tak różne siedliska sąsiadują ze sobą na niewielkim obszarze, dlatego mogą wykorzystywać je gatunki o odmiennych wymaganiach.

Słowiński Park Narodowy został utworzony w 1967 roku, a od 1977 roku należy do światowej sieci rezerwatów biosfery UNESCO. Jest węzłem migracyjnym, czyli miejscem, przez które w czasie sezonowych wędrówek przemieszcza się wiele gatunków, zatrzymując się tu na odpoczynek i żerowanie. Według danych przyrodniczych parku stwierdzono 295 gatunków ptaków, z czego 191 to gatunki lęgowe lub prawdopodobnie lęgowe. W popularnych opracowaniach spotyka się także zaokrąglenie do ponad 270 gatunków.

Jakie ptaki można spotkać w Słowińskim Parku Narodowym?

Gatunki lęgowe

Gatunki lęgowe to te, które w parku regularnie lub okresowo zakładają gniazda i wychowują młode. Wśród nich znajdują się ptaki drapieżne, sowy, ptaki wodne oraz gatunki związane z plażami i wilgotnymi łąkami.

Do najbardziej rozpoznawalnych drapieżników należy bielik (Haliaeetus albicilla). Park jest także miejscem lęgów kani rudej i błotniaka stawowego. W lasach oraz na ich obrzeżach występują puchacz, włochatka, sóweczka, a także rzadziej stwierdzana uszatka błotna. Część tych gatunków objęto ochroną strefową, ponieważ szczególnie wrażliwe są na obecność ludzi w pobliżu gniazd.

Mokradła i brzegi akwenów zajmują liczne ptaki wodno-błotne. Można tu wymienić kszyka, krwawodzioba, płaskonosa, cyrankę, ohara, łyskę, cyraneczkę, krzyżówkę, głowienkę, czernicę oraz gęgawę. Na plażach i w zagłębieniach między wydmami gniazduje sieweczka obrożna. Jej lęgi są objęte ochroną czynną, a gniazda zabezpiecza się przed przypadkowym zniszczeniem.

Przykładowe grupy i gatunki lęgowe w parku to:

  • Ptaki drapieżne – bielik, kania ruda i błotniak stawowy.
  • Sowy – puchacz, włochatka, sóweczka i uszatka błotna.
  • Ptaki wodno-błotne – kszyk, krwawodziób, ohar, płaskonos i cyranka.
  • Ptaki plaż i wydm – sieweczka obrożna oraz inne gatunki siewkowe.

Gatunki przelotne i zimujące

Wiosną i jesienią park odwiedzają ptaki migrujące wzdłuż wybrzeża Bałtyku. Na płyciznach jezior, podmokłych łąkach i nadmorskich brzegach odpoczywają gęsi, łabędzie, kaczki oraz siewkowce. Wśród obserwowanych gatunków znajdują się gęś białoczelna, gęś zbożowa, gęś tundrowa, bernikla białolica, łabędź krzykliwy i łabędź czarnodzioby.

Przez park przemieszczają się także ostrygojady, biegusy, brodźce i kuliki. Szczególnie widowiskowe są jesienne koncentracje żurawi. Ptaki wykorzystują płytkie zbiorniki jako noclegowiska, a w ciągu dnia rozlatują się na okoliczne pola i łąki. W sprzyjających okresach ich liczebność może dochodzić do 8500 osobników.

Zimą na przybrzeżnych wodach Bałtyku można wypatrywać nurów rdzawoszyich i czarnoszyich, edredonów, markaczek, uhli, lodówek oraz szlacharów. Wśród rzadkich zalatujących gości odnotowywano między innymi lodowca, turkana, głuptaka, biegusa arktycznego i mornela. Takie obserwacje są sporadyczne, dlatego nie należy traktować ich jako gwarantowanego elementu sezonowej listy.

Ochrona strefowa – dlaczego nie wolno schodzić ze szlaków?

Ochrona strefowa zabezpiecza miejsca rozrodu szczególnie wrażliwych gatunków. Wokół wybranych gniazd wyznacza się strefy całoroczne lub okresowe, w których obowiązują ograniczenia dostępu. W Słowińskim Parku Narodowym dotyczą one między innymi bielika, kani rudej, puchacza i orła przedniego. Park prowadzi monitoring gniazd oraz poszukuje nowych rewirów.

Zakaz wstępu poza wyznaczone szlaki nie jest utrudnieniem dla obserwatorów. Chroni ptaki przed spłoszeniem w okresie lęgów, kiedy nawet krótka obecność człowieka może doprowadzić do porzucenia gniazda.

Strefy porządkują także działania ochrony czynnej, monitoring oraz prace prowadzone w lesie. Ograniczenia mogą obejmować nie tylko pieszy ruch turystyczny, lecz także fotografowanie i filmowanie. Aktualne zasady udostępniania terenu trzeba sprawdzić przed wyjściem, ponieważ przebieg zamknięć i okres obowiązywania zakazów może się zmieniać.

Gdzie i kiedy obserwować ptaki?

Największe znaczenie dla obserwacji mają brzegi jezior, trzcinowiska, podmokłe łąki i torfowiska. Jezioro Łebsko oraz jezioro Gardno przyciągają ptaki wodne i migrujące, natomiast torfowiska w okolicach Kluk sprzyjają obserwacji gatunków związanych z wilgotnymi siedliskami. Na Mierzei Łebskiej warto zwracać uwagę na ptaki odpoczywające na plażach i w pobliżu wydm, zawsze pozostając na udostępnionych trasach.

Pora roku Główne grupy ptaków Gdzie obserwować
Wiosna Ptaki wracające na lęgowiska, kaczki, siewkowce i drapieżniki Brzegi jezior Łebsko i Gardno, łąki oraz torfowiska
Lato Gatunki lęgowe, w tym ptaki wodno-błotne i sieweczki Wyznaczone szlaki przy jeziorach, torfowiska w okolicach Kluk
Jesień Gęsi, żurawie, kaczki i ptaki siewkowe podczas migracji Płytkie zbiorniki, mokradła, pola i łąki wokół parku
Zima Ptaki morskie, nury, kaczki północne i łabędzie Wybrzeże Bałtyku oraz niezamarznięte fragmenty jezior

Największej różnorodności można zwykle oczekiwać w kwietniu i maju oraz od września do listopada. Zimą liczba odwiedzających jest mniejsza, a na wybrzeżu pojawiają się gatunki związane z północnymi akwenami. Ostateczny wynik obserwacji zależy jednak od pogody, poziomu wody i aktualnej fazy migracji.

Niezbędnik obserwatora i zasady etyczne

Dobry sprzęt pomaga rozpoznawać ptaki bez podchodzenia do nich. Najważniejsze wyposażenie obejmuje:

  • Lornetkę – podstawowe narzędzie do obserwacji na jeziorach, łąkach i wybrzeżu.
  • Atlas ptaków lub aplikację terenową – pomoc przy oznaczaniu gatunków i porównywaniu cech.
  • Odzież chroniącą przed wiatrem i deszczem – na otwartych przestrzeniach warunki zmieniają się szybko.
  • Notatnik lub aparat z dużym zoomem – do dokumentowania obserwacji bez zbliżania się do gniazd.

Obserwator powinien zachowywać ciszę, nie odtwarzać głosów ptaków w pobliżu lęgowisk, nie dotykać gniazd i nie próbować wypłaszać zwierząt do zdjęcia. Trzeba także respektować zamknięcia, nie przekraczać ogrodzeń i nie schodzić ze szlaków. Rannego ptaka nie należy samodzielnie chwytać bez potrzeby. Lepiej zgłosić znalezisko pracownikom parku lub właściwym służbom.

Najlepsza obserwacja nie polega na podejściu jak najbliżej, lecz na rozpoznaniu ptaka bez zmieniania jego zachowania. W Słowińskim Parku Narodowym szczególne znaczenie mają sezonowe migracje, bogactwo siedlisk wodno-błotnych i ochrona miejsc lęgowych. To one decydują o wartości parku dla ptaków oraz o tym, jak należy korzystać z jego szlaków.

Redakcja lebskiserwisturystyczny.pl

Portal o ŁebiePortal o Łebie

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?