Strona główna
Przewodnik
Zwierzęta Słowińskiego Parku Narodowego – jakie gatunki tam żyją?

Zwierzęta Słowińskiego Parku Narodowego – jakie gatunki tam żyją?

Ptak na wydmie w lesie

Słowiński Park Narodowy jest ważną ostoją fauny wodno-błotnej i jednym z najważniejszych przystanków na trasie migracji ptaków w Polsce. Stwierdzono tu 295 gatunków ptaków, około 60 gatunków ryb, 10 gatunków płazów, 5 gatunków gadów oraz liczne rzadkie ssaki i bezkręgowce.

Grupa zwierząt Liczba gatunków lub status Przykładowy przedstawiciel
Ptaki 295 stwierdzonych gatunków, w tym 153 lęgowe Bielik (Haliaeetus albicilla)
Ssaki Około 60% gatunków znanych z Polski Foka szara (Halichoerus grypus)
Płazy i gady 10 gatunków płazów i 5 gatunków gadów Żmija zygzakowata (Vipera berus)
Ryby i krągłouste Około 60 gatunków ryb i 3 gatunki minogów Łosoś (Salmo salar)
Owady Około 490 znanych gatunków Zmieraczek plażowy (Talitrus saltator)

Dlaczego fauna Słowińskiego Parku Narodowego jest tak różnorodna?

Park obejmuje mozaikę siedlisk: Bałtyk, jeziora przybrzeżne, mokradła, torfowiska, łąki, lasy i piaszczyste plaże. Taki układ tworzy warunki dla zwierząt o bardzo różnych wymaganiach. Szczególne znaczenie mają ekosystemy wodno-błotne, które dostarczają ptakom miejsc odpoczynku, żerowania i gniazdowania.

Słowiński Park Narodowy znajduje się na liście rezerwatów biosfery UNESCO. Jego położenie między Łebą a Rowami sprawia, że przebiega przez niego jedna z głównych tras wiosennych i jesiennych wędrówek ptaków. Nie wszystkie gatunki pojawiają się tu jednak przez cały rok. Część stale gniazduje na terenie parku, inne zatrzymują się tylko podczas przelotu, zimują albo zalatują sporadycznie.

Ptaki Słowińskiego Parku Narodowego

Ptaki są najlepiej rozpoznawalną grupą zwierząt parku. Stwierdzono tu 295 gatunków, co odpowiada ponad 60% awifauny Polski według danych przytoczonych w materiałach źródłowych. Większość stanowią gatunki lęgowe lub prawdopodobnie lęgowe, ale ważną część obserwacji tworzą także ptaki przelotne, zimujące i przypadkowo zalatujące.

Wśród ptaków lęgowych znajduje się 153 gatunki. Są wśród nich drapieżniki, sowy, ptaki wodne oraz gatunki związane z plażami i podmokłymi łąkami. O randze parku świadczy także obecność gatunków ujętych w I załączniku Dyrektywy Ptasiej, Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt i na Czerwonej liście ptaków Polski.

Do najważniejszych gatunków lęgowych należą:

  • Bielik (Haliaeetus albicilla) – duży szponiasty związany z wodami i terenami leśnymi.
  • Kania ruda (Milvus milvus) oraz błotniak stawowy (Circus aeruginosus) – drapieżniki spotykane w pobliżu mokradeł i otwartych przestrzeni.
  • Puchacz (Bubo bubo), włochatka (Aegolius funereus) i sóweczka (Glaucidium passerinum) – sowy związane z lasami i ich obrzeżami.
  • Sieweczka obrożna (Charadrius hiaticula) – gatunek gniazdujący na plażach i w zagłębieniach międzywydmowych, objęty ochroną czynną.
  • Pliszka cytrynowa (Motacilla citreola) – gatunek, którego lęgi na terenie parku odnotowywane są od 2012 roku.

Podmokłe środowiska sprzyjają ptakom siewkowym i kaczkom. Można tu spotkać między innymi kszyka (Gallinago gallinago), krwawodzioba (Tringa totanus), ohara (Tadorna tadorna), płaskonosa (Spatula clypeata) i cyrankę (Spatula querquedula). W przeszłości na jeziorach Łebsko i Gardno gniazdowały mewy srebrzyste (Larus argentatus) oraz kormorany (Phalacrocorax carbo) w naziemnych koloniach. Obecnie gatunki te nie gniazdują tam, między innymi z powodu wahań poziomu wody zalewających gniazda.

Ptaki migrujące i zimujące

Największe skupiska ptaków pojawiają się wiosną i jesienią. Płytkie zbiorniki wodne służą za noclegowiska żurawi (Grus grus), których koncentracje mogą sięgać 8500 osobników. W ciągu dnia ptaki rozlatują się na okoliczne pola i łąki w poszukiwaniu pokarmu.

Podczas migracji na jeziorach i mokradłach zatrzymują się gęsi, łabędzie, kaczki i siewkowate. Wśród obserwowanych gatunków są gęś białoczelna (Anser albifrons), bernikla białolica (Branta leucopsis), łabędź krzykliwy (Cygnus cygnus), ostrygojad (Haematopus ostralegus), biegus rdzawy (Calidris canutus) i kulik mniejszy (Numenius phaeopus).

Zimą na przybrzeżnych wodach Bałtyku można wypatrywać nurów, edredonów, markaczek, uhli, lodówek i szlacharów. Pojawiają się również gatunki bardzo rzadkie, zalatujące sporadycznie do Polski. Ich obecność nie oznacza stałego występowania, lecz jest wynikiem wyjątkowych warunków pogodowych lub trasy migracji.

Ssaki – od jeleni po rzadkie gatunki morskie

Teriofauna parku obejmuje około 60% gatunków ssaków stwierdzonych w Polsce. Na lądzie żyją między innymi dziki (Sus scrofa), sarny (Capreolus capreolus), jelenie europejskie (Cervus elaphus), lisy (Vulpes vulpes), borsuki (Meles meles) i zające szaraki (Lepus europaeus). Jesienią na rozległych łąkach można usłyszeć ryczące jelenie podczas rykowiska.

Do cennych i rzadkich ssaków należą:

  • Rzęsorek mniejszy (Neomys anomalus) – niewielki owadożerny ssak związany z wilgotnymi siedliskami.
  • Foka szara (Halichoerus grypus) i morświn (Phocoena phocoena) – gatunki morskie pojawiające się w wodach przybrzeżnych.
  • Bóbr europejski (Castor fiber) i wydra (Lutra lutra) – ssaki zależne od dobrze zachowanych środowisk wodnych.
  • Mopek (Barbastella barbastellus), borowiec wielki (Nyctalus noctula) i mroczek posrebrzany (Vespertilio murinus) – przedstawiciele grupy obejmującej 15 gatunków nietoperzy.

W parku rejestrowano także obecność wilka (Canis lupus) oraz tropy rysia (Lynx lynx). Nie należy jednak utożsamiać pojedynczych obserwacji lub śladów z trwałą, liczną populacją tych drapieżników.

Na uwagę zasługują również gatunki obce, zwłaszcza norka amerykańska (Neovison vison) i jenot (Nyctereutes procyonoides). Ich obecność może zwiększać presję na ptaki wodno-błotne, między innymi przez wybieranie jaj i piskląt. Dlatego ochrona siedlisk często wymaga nie tylko zachowania miejsc lęgowych, lecz także monitorowania drapieżników i prowadzenia ochrony czynnej.

Ryby, płazy i gady

W wodach morskich i śródlądowych parku stwierdzono około 60 gatunków ryb oraz trzy gatunki krągłoustych, czyli minogów. Występują tu zarówno ryby słodkowodne, jak i morskie. Do gatunków dwuśrodowiskowych należą łosoś (Salmo salar), troć (Salmo trutta), węgorz (Anguilla anguilla) i minóg morski (Petromyzon marinus).

Na tle krajowym wyróżnia się batrachofauna. W SPN stwierdzono 10 gatunków płazów, podczas gdy w całej Polsce występuje ich 18. Są wśród nich ropucha paskówka (Epidalea calamita), żaba trawna (Rana temporaria), żaba moczarowa (Rana arvalis), grzebiuszka ziemna (Pelobates fuscus) oraz traszka grzebieniasta (Triturus cristatus).

Gady reprezentuje pięć gatunków, w tym jaszczurka zwinka (Lacerta agilis), jaszczurka żyworodna (Zootoca vivipara), padalec zwyczajny (Anguis fragilis), zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix) i żmija zygzakowata (Vipera berus). Ich obecność zależy od zachowania wilgotnych łąk, zbiorników wodnych, torfowisk i miejsc dogodnych do wygrzewania.

Bezkręgowce i owady

Najliczniejszą grupą zwierząt w parku są owady. Znanych jest około 490 gatunków, w tym chronione chrząszcze, ważki, motyle, trzmiele i mrówki. Wśród cennych chrząszczy wymienia się między innymi pachnicę dębową (Osmoderma eremita), kozioroga bukowca (Cerambyx scopolii) i tęcznika mniejszego (Calosoma inquisitor).

Na piaszczystych plażach żyje zmieraczek plażowy (Talitrus saltator) – niewielki skorupiak, który nocą rozkłada martwą materię organiczną. Pełni więc funkcję naturalnego „czyściciela plaż”. W wodach przybrzeżnych i jeziorach występują także liczne mięczaki, w tym omułek jadalny (Mytilus edulis) oraz rzadka, objęta ścisłą ochroną szczeżuja wielka (Anodonta cygnaea).

Gdzie i kiedy obserwować zwierzęta?

Najłatwiej rozpocząć obserwacje w pobliżu jezior i mokradeł, zachowując dystans od miejsc lęgowych. Warto uwzględnić kilka typów siedlisk:

  • okolice jezior Łebsko i Gardno, zwłaszcza brzegi oraz rezerwaty lęgowe,
  • torfowiska i podmokłe łąki w rejonie Kluk,
  • Mierzeja Łebska z plażami i wydmami, gdzie zatrzymują się ptaki przelotne,
  • ścieżki przyrodnicze „Łączki” i „Rowokół”, oferujące widok na jeziora, łąki i otwarte przestrzenie.

Najlepszy czas na obserwacje migracji przypada zwykle na kwiecień i maj oraz wrzesień–listopad. Zimą warto kierować uwagę na przybrzeżne wody Bałtyku, gdzie pojawiają się północne gatunki kaczek i nurów. Przydatne będą lornetka, luneta i atlas ptaków, ale równie ważne pozostaje zachowanie ciszy i pozostawanie na wyznaczonych szlakach.

Obserwacja zwierząt nie powinna zmieniać ich zachowania. Nie zbaczaj ze szlaku, nie podchodź do gniazd i nie próbuj płoszyć ptaków dla lepszego ujęcia.

Fauna Słowińskiego Parku Narodowego zmienia się wraz z porą roku. Latem łatwiej dostrzec gatunki lęgowe, jesienią i wiosną dominują ptaki migrujące, a zimą przybrzeżne wody przyciągają gatunki północne. To właśnie połączenie stałych mieszkańców, sezonowych gości i rzadkich zalatujących zwierząt decyduje o przyrodniczym znaczeniu parku.

Redakcja lebskiserwisturystyczny.pl

Portal o ŁebiePortal o Łebie

Może Cię również zainteresować

Potrzebujesz więcej informacji?